Có hôm gần deadline, bên mình bật ngay một playlist nhạc lofi trên nền tảng streaming quen dùng. Mong đầu óc bớt trống rỗng để gõ tiếp vài dòng dở dang. Ba phút sau, cả phòng làm việc dịu hẳn lại, chỉ còn tiếng gõ phím đều đều. Không ai bảo ai, playlist đó cứ thế chạy tới hết giờ. Cảnh này lặp lại không biết bao nhiêu lần ở chỗ chúng tôi.
Nhạc Lofi Ngày Càng Phổ Biến Trên Các Nền Tảng Streaming Trong Vài Năm Gần Đây
Lofi là viết tắt của “low fidelity”. Nói dễ hiểu, đây là kiểu âm thanh cố tình để mộc, hơi rè. Không đánh bóng quá tay như nhạc pop chuẩn phòng thu. Nghe lạ vậy nhưng chính cái thô đó lại khiến tai người nghe bớt căng. Trên Spotify, playlist kiểu “Lofi Beats” hay “Chill Lofi Study Beats” nằm trong nhóm được lưu nhiều nhất suốt nhiều năm liền.
Trên YouTube có kênh phát trực tiếp 24/7, hình một cô gái ngồi học bên cửa sổ. Nhiều người quen gọi kênh đó là Lofi Girl. Có lúc kênh này hút hàng trăm nghìn người xem cùng lúc. Người xem không chăm chăm nhìn hình, họ mượn khung nhạc chạy nền cho việc riêng của mình. Nhiều kênh tương tự cũng mọc lên sau đó, phát nhạc 24 giờ mỗi ngày. Không quảng cáo chen giữa track, đúng kiểu người nghe cần. Bật lên rồi quên nó đi, nhạc cứ thế chảy.
Từ Nhạc Nền Ngẫu Nhiên Thành Thói Quen Nghe Có Chủ Đích
Trước đây người ta bật radio hay mở tạp nhạc ngẫu nhiên để có tiếng động nền cho đỡ trống. Giờ khác hẳn. Người nghe chủ động gõ đúng cụm “lofi để tập trung” hay “lofi để học bài” vào ô tìm kiếm. Chúng tôi để ý xu hướng này rõ nhất ở nhóm làm remote và sinh viên ôn thi. Họ không đi tìm một bài hát cụ thể. Cái họ cần là một trạng thái.
Nhạc lofi đáp ứng đúng nhu cầu đó: không cao trào, không giật gân, cứ đều đều chảy suốt hai ba tiếng đồng hồ. Nhiều bạn trẻ mê âm nhạc cũng bắt đầu thử sức ở thể loại này. Trong đó có cả những nghệ sĩ indie tìm cảm hứng sáng tác từ nhiều ngã rẽ đời sống. Lý do đơn giản: lofi dễ tiếp cận hơn nhạc pop chuẩn phòng thu rất nhiều.
Một sai lầm khá phổ biến ở người mới nghe thử là mở nhầm playlist. Đó là loại playlist “nhạc thư giãn” chung chung, có cả đoạn piano cao trào hoặc nhạc phim kịch tính. Nghe xong họ vội kết luận lofi “không hợp với mình”. Muốn nhận đúng track lofi, cứ để ý ba dấu hiệu. Nhịp phải ổn định từ đầu tới cuối, không có đoạn cao trào bất ngờ. Và gần như không có lời hát rõ nghĩa.
Đặc Điểm Của Nhạc Lofi Khiến Nó Phù Hợp Khi Làm Việc
Không phải giai điệu nào cũng hợp để nghe lúc đầu óc cần tập trung cao. Lofi có vài đặc điểm kỹ thuật khiến nó lọt vào nhóm “nhạc nền an toàn” mà dân văn phòng hay chọn.
Nhịp Điệu Đều, Không Có Cao Trào Bất Ngờ
Phần lớn track lofi giữ nhịp trong khoảng 70 đến 90 nhịp mỗi phút. Con số này gần với nhịp tim lúc nghỉ ngơi, nên nghe không bị hối thúc. Không có đoạn cao trào bất ngờ như nhạc điện tử sôi động, cũng không có điệp khúc bùng lên như nhạc pop. Tai người nghe vì vậy không bị giật mình. Não cũng không phải liên tục xử lý thay đổi âm lượng hay tiết tấu.
Nhiều nhà sản xuất lofi còn cố tình thêm tiếng rè của đĩa than, tiếng mưa rơi hoặc tiếng gõ bàn phím vào bản phối. Nghe tưởng thừa. Nhưng lớp âm thanh nền đó lại có tác dụng riêng. Nó giúp che bớt tiếng ồn xung quanh, kiểu tiếng xe cộ ngoài đường hay tiếng người nói chuyện ở bàn bên. Dân sản xuất trong nghề gọi mẹo này là “masking”. Nói đơn giản là dùng một tiếng ồn dễ chịu để lấn át những tiếng ồn khó chịu hơn.
Gần Như Không Có Lời Hát Rõ Ràng
Đây có lẽ là điểm quan trọng nhất. Não bộ khi nghe nhạc có lời sẽ tự động xử lý ngôn ngữ, dù mình không chủ ý nghe theo. Đang đọc tài liệu mà nhạc lại có lời, hai luồng chữ nghĩa dễ đánh nhau. Kết quả là đọc một đoạn phải ngừng lại vì phân tâm, phải đọc lại từ đầu.
Lofi gần như không có câu hát rõ nghĩa. Nếu có lời, cũng chỉ là một mẫu giọng cắt nhỏ, lặp đi lặp lại. Nó đóng vai trò như một lớp nhạc cụ, không kể chuyện gì cả. Đội ngũ chúng tôi từng thử điều này với vài bạn hay viết bài dài. Mở nhạc có lời tiếng Việt, tốc độ viết chậm hẳn. Chuyển sang lofi, mạch viết trôi hơn thấy rõ.
Một điều hay bị người nghe bỏ qua: mở lofi qua loa ngoài mà để volume quá lớn cũng phản tác dụng. Lúc đó nó không còn là nhạc nền nữa, mà lấn át luôn suy nghĩ. Chỉnh volume vừa đủ nghe thấy, thấp hơn mức nghe nhạc bình thường một chút, là ngưỡng hợp lý nhất.
Vì Sao Xu Hướng Này Tiếp Tục Phát Triển Mạnh
Một trào lưu âm nhạc bùng lên rồi lắng xuống là chuyện thường thấy. Lofi thì khác, nó cứ tăng dần đều suốt nhiều năm. Có hai lý do khá rõ đứng sau chuyện đó.
Nhu Cầu Làm Việc Từ Xa Không Ngừng Tăng
Lý do đầu tiên đến từ cách nhiều người làm việc bây giờ. Làm việc từ xa, làm hybrid, ngồi quán cà phê làm freelance đã trở thành chuyện bình thường chứ không còn hiếm như trước. Không gian làm việc mở, thiếu vách ngăn, thiếu sự riêng tư về âm thanh. Một tai nghe cùng playlist nhạc nền ổn định là cách rẻ nhất để tự tạo không gian riêng. Cứ xem đó như một “phòng làm việc riêng” giữa chốn đông người. Nhu cầu này không giảm, thậm chí còn tăng. Lượng người tìm nhạc tập trung vì vậy cũng tăng theo mỗi năm.
Chi Phí Sản Xuất Thấp Mở Cửa Cho Người Mới
Lý do thứ hai nằm ở phía người sản xuất. Làm một track lofi không đòi hỏi phòng thu đắt tiền hay ban nhạc đầy đủ nhạc cụ. Chỉ cần một laptop và một phần mềm làm nhạc dạng DAW, như FL Studio hay GarageBand. Thêm vài mẫu âm thanh có sẵn là đủ để ra một bản demo nghe được. Nhiều bạn còn dùng thêm ứng dụng chỉnh sửa âm thanh miễn phí trên điện thoại để cắt gọt, thêm hiệu ứng. Làm ngay khi đang di chuyển, không cần ngồi cố định trước máy tính.
Chi phí sản xuất thấp mở đường cho rất nhiều người mới: nghệ sĩ nghiệp dư, sinh viên, hoặc người chỉ làm nhạc lúc rảnh. Họ tham gia thị trường này ngày một đông. Kéo theo lượng track mới đổ về các nền tảng streaming đều đặn mỗi tuần. Sai lầm hay gặp ở người mới làm lofi là phối quá dày. Họ chồng nhiều lớp nhạc cụ, thêm hiệu ứng liên tục. Vô tình đánh mất đúng chất “nhẹ” khiến thể loại này được ưa chuộng. Kinh nghiệm của những người làm lâu năm là tiết chế. Giữ tối đa ba, bốn lớp âm thanh, còn lại để khoảng lặng làm việc.
Khi lượng bài tăng, một số nghệ sĩ độc lập bắt đầu nghĩ xa hơn chuyện đăng nhạc lên Spotify. Họ muốn bán thêm beat, bán áo, bán vé buổi trình diễn nhỏ. Muốn làm được điều đó thì cần một nơi bán hàng đứng tên riêng mình, không lệ thuộc hoàn toàn vào nền tảng streaming. Nhiều bạn tìm tới dịch vụ thiết kế website bán hàng để dựng một gian hàng online gọn gàng. Trang đó vừa giới thiệu nhạc vừa bán sản phẩm đi kèm. Thay vì chỉ trông chờ vào vài đồng tiền bản quyền ít ỏi mỗi lượt nghe.
Lofi Sẽ Còn Đồng Hành Cùng Những Giờ Tập Trung Của Bạn
Nhạc lofi không ồn ào, không có drama, cũng chẳng cần ai phải hiểu lời mới thấy hay. Đúng vì sự lặng lẽ đó mà nó trở thành lựa chọn quen thuộc của rất nhiều người đang cần tập trung. Từ dân văn phòng, sinh viên ôn thi, đến các bạn freelance ngồi quán cà phê. Xu hướng này khó mà hạ nhiệt trong ngắn hạn. Nhu cầu làm việc tập trung giữa không gian ồn ào vẫn còn nguyên. Còn chi phí để một nghệ sĩ trẻ ra một track lofi mới thì ngày càng thấp.
Nếu bạn chưa thử, lần tới ngồi vào bàn làm việc, hãy thử một cách. Dành đúng mười lăm phút mở một playlist lofi bất kỳ, trước khi bắt tay vào việc khó. Cứ để tai quen dần với nhịp đều đó, rồi tự so sánh xem mạch làm việc của mình có trôi hơn không. Muốn tìm thêm góc nhìn khác về nghệ sĩ và những chuyển động âm nhạc, bên mình có hẳn một chuyên mục riêng. Đó là góc chia sẻ về nghệ sĩ và xu hướng âm nhạc. Cập nhật đều, bạn cứ ghé đọc dần.